Rusya'nın Paylaşım Planları
Osmanlı topraklarını parçalamaya yönelik ilk büyük stratejik hamleler
Yunan (Grek) Projesi
II. KaterinaRus Çariçesi II. Katerina, Osmanlı topraklarının paylaşılması ve Bizans İmparatorluğu’nun yeniden kurulması amacıyla bu projeyi planlamıştır.
Dakya Projesi
Rusya & AvusturyaDinyester ve Tuna Nehirleri arasında “Dakya” adıyla Rusya ve Avusturya’ya bağımlı tampon/uydu bir devlet kurulması amaçlanmıştır.
ŞARK MESELESİ (DOĞU SORUNU)
Osmanlı'nın tasfiyesi ve Türkleri Avrupa'dan atma politikası
Tanım: Osmanlı Devleti'nin yıkılması, topraklarının paylaşılması ve Türklerin Avrupa'dan atılması meselesidir. „Şark Meselesi“ tabiri ilk defa 1815’te Viyana Kongresi’nde Rus Çarı Alexander tarafından kullanıldı.
1 Birinci Aşama (1071 - 1683)
- 1071 Malazgirt Savaşı ile başladı.
- Türklerin Anadolu’da durdurulması için Haçlı Seferleri düzenlendi ancak başarı sağlanamadı.
- Batı’daki Türk ilerleyişinin durdurulduğu 1683 II. Viyana Kuşatması ile sona erdi.
2 İkinci Aşama (Fransız İhtilali Sonrası)
- Avrupalı devletler milliyetçilik fikrinden yararlandı.
- Balkanlardaki gayrimüslimler kışkırtılarak Yunanistan, Sırbistan, Bulgaristan, Romanya kuruldu.
- Böylece Osmanlı Devleti’nin parçalanması hızlandırıldı.
Denge Siyaseti
"Kadim dost" olarak bilinen Fransa’nın 1798’de Mısır’ı işgal etmesiyle dış politikada denge siyaseti başladı. Rusya'ya karşı İngiltere, Fransa'ya karşı Rusya, bu ikisine karşı ise Almanya denge unsuru olarak kullanıldı.
İngiltere, Rusya, Prusya, Avusturya ve Fransa muazzam devletler (büyük güçler) olarak anılır.
VİYANA KONGRESİ VE METTERNİCH (METERNİK) SİSTEMİ
1815 yılında Avrupa'nın güçler dengesini yeniden kurma çabası
Napolyon Savaşları sonunda değişen Avrupa haritasını belirlemek için 1815'te toplandı. Avusturya başbakanı Metternich başkanlık etti. İngiltere, Rusya, Avusturya ve Prusya galip devletler olarak etkili oldu.
ŞEKERİM DİKKAT: METTERNİCH (METERNİK) SİSTEMİ
Kongrede milliyetçilik ve özgürlük akımlarını önleyebilmek için bütün kralların bu akımlar karşısında dayanışma ve fiilî yardımlaşmalarını öngören METTERNİCH (METERNİK) SİSTEMİ kurulmuştur.
MORA İSYANI VE YUNANİSTAN’IN KURULMASI
Balkanlarda bağımsızlık dalgasını başlatan süreç
Filiki Eteria
Rusya'nın Odesa şehrinde Yunan bağımsızlığı için kurulan gizli örgüttür.
Eflâk, Boğdan ve Mora
II. Mahmud, isyanı bastırmak için Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'dan Girit ve Mora valilikleri karşılığında yardım istedi.
Donanmanın Yakılması
İngiltere, Rusya ve Fransa 20 Ekim 1827'de Navarin'deki Osmanlı donanmasını imha etti.
Edirne Antlaşması (1829)
Osmanlı'nın tazminat istemesi üzerine açılan 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nı Ruslar kazandı. İmzalanan Edirne Antlaşması ile Yunan Devleti kuruldu.
ŞEKERİM DİKKAT: Örnek Teşkil Etmesi
Mora İsyanı’nın bağımsız Yunan devletinin kurulmasıyla sonuçlanması Balkanlarda yaşayan diğer milletlerin ayaklanmalarına örnek olmuştur.
KIRIM SAVAŞI (1853-1856) VE PARİS KONFERANSI
Kazanılan savaşa rağmen masada kaybedilen haklar
Savaşın Nedenleri
Rusya'nın sıcak denizlere inme isteği, Ortodoksların hamiliğini ele geçirme gayreti ve Kutsal Yerler Sorunu.
Osmanlı Devleti yanında İngiltere ve Fransa yer aldı. Savaştan Osmanlı galip ayrıldı.
Savaşı kazanmasına rağmen Osmanlı Devleti’nin Karadeniz’de donanma ve tersane bulunduramayacak olması Paris Antlaşması’nın bir zafer olmadığını gösterir.
Osmanlı Devleti Kırım Savaşı sırasında ilk defa dış borç (İngiltere'den) aldı. Paris Antlaşması'yla ilk kez Avrupa devletler hukukuna dahil edildi; fakat toprak bütünlüğünün büyük devletlerin garantisinde olması kendi kendisini koruyamayacak kadar güçsüz olduğunu gösterdi.
Paris Antlaşması (1856) Maddeleri
Avrupa devletleri Osmanlı Devleti'nin Avrupa devletler hukukundan yararlanmasını kabul edecek.
Osmanlı Devleti ve Rusya, savaş sırasında birbirlerinden aldıkları yerleri ve esirleri geri verecek.
Boğazların kapatıldığına dair 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi aynen yürütülecek.
Karadeniz tarafsız duruma getirilecek, ticaret gemilerine açık fakat savaş gemilerine kapalı tutulacak, kıyılarında tersane bulunmayacak.
Sırbistan, Eflak ve Boğdan Osmanlı'ya bağlı kalacak, ancak ayrıcalıkları genişletilecek ve antlaşmayı imzalayan devletlerin garantisi altında olacak.
1877-1878 OSMANLI-RUS SAVAŞI (93 HARBİ)
Panslavizm politikası ve Ermeni Meselesi'nin doğuşu
Savaşın Gelişimi
Rusya’nın Panslavizm politikası ile Bosna-Hersek ve Bulgar isyanlarını teşvik etmesi sonucu İstanbul (Tersane) Konferansı toplandı. Osmanlı kararları reddedince Rusya savaş ilan etti (Rûmî 1293 yılına denk geldiği için 93 Harbi denir).
Kafkasya’da Ahmed Muhtar Paşa, Tuna cephesinde ise Gazi Osman Paşa mücadele etti ancak mağlup olundu.
Önce Ayastefanos Antlaşması imzalandı. Antlaşma ile Avrupa’daki dengenin Rusya lehine bozulduğunu gören Avusturya, İngiltere, Fransa ve Almanya antlaşmaya karşı çıktılar. Antlaşmanın yeniden düzenlenmesi için Berlin’de bir konferans toplandı ve Berlin Antlaşması imzalandı.
Berlin Antlaşması’yla Ermeniler lehinde kazanımlar elde edilmesi, Ermeni Meselesi’nin uluslararası bir sorun olarak ortaya çıkmasına yol açmıştır.
Berlin Antlaşması (1878) Maddeleri
Bulgaristan Prensliği
Bulgaristan üç bölgeye ayrılacak. Buna göre birinci bölge doğrudan Osmanlı Devleti'ne bağlı Bulgaristan Prensliği hâline getirilecek, ikinci bölge idari yönden bağımsız olmakla birlikte siyasi ve askerî yönden Osmanlı Devleti'ne bağlı bir eyalet olacak ve üçüncü bölge olan Makedonya ise ıslahat yapılmak şartıyla Osmanlı Devleti'ne bırakılacak.
Bağımsız Devletler
Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız olacak.
Kars, Ardahan ve Batum
Elviye-i Selâse olarak adlandırılan Kars, Ardahan, Batum Rusya'ya bırakıldı.
Bosna-Hersek
Bosna-Hersek, Osmanlı Devleti'ne bağlı kalacak ancak Avusturya tarafından yönetilecek.
Ermeni Islahatları
Osmanlı Devleti, Ermenilerin bulunduğu yerlerde ıslahat yapacak.
Savaş Tazminatı & Diğerleri
Osmanlı Devleti, Rusya'ya savaş tazminatı ödeyecek; Girit'te ıslahat yapılacak ve Tuna Nehri; savaş gemilerine kapalı, ticaret gemilerine açık olacak.
Tarih Bilgi Yarışması (Quiz)
Konu özetini ne kadar iyi anladığını test et!