Ders Özeti ve Etkileşimli Çalışma Kartı
Soruları çözün, Şekerim Dikkat kutularını inceleyin ve bilgileri pekiştirin!
1. Celâli İsyanları (Anadolu İsyanları)
XVI. Yüzyıl sonlarından itibaren Anadolu'da yaşanan toplumsal ve ekonomik sarsıntılar
Celâli İsmi Nereden Geliyor?
Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde mehdilik iddiasıyla Tokat civarında isyan başlatan Bozoklu Şeyh Celâl'den adını almıştır. Bundan sonraki Anadolu isyanları, onun adına nispetle "Celâli İsyanları" olarak anılmıştır.
İlk Başlangıç: Osmanlı yönetimi memnuniyetsizliği + Safevilerin tahrik ettiği Şii eğilimli Türkmen grupların başkaldırması.
İsyanların Nedenleri
- Hızlı nüfus artışı nedeniyle toprak ve kaynak yetersizliği.
- Anadolu'da işsizliğin hızla artması.
- Ağır ve keyfî vergi uygulamaları.
- Tımarları elinden alınan sipahiler ve toprağını terk eden köylülerin imtiyazlı yapıya girme isteği.
İsyanların Özellikleri
- Osmanlı hanedanına ve devletin varlığına karşı DEĞİLDİR!
- Daha çok eşkıyalık ve yağma şeklinde cereyan etmiştir.
- İsyancılar devletten makam ve menfaat elde edince devlete itaat etmiş ve görevler almışlardır.
İsyanların Sonuçları
- Tarımsal ve hayvansal ürün fiyatları aşırı yükseldi (Enflasyon).
- "Büyük Kaçgun" adıyla bilinen kitlesel göç hareketi başladı.
- Anadolu'da sosyal düzen bozuldu, şehirlerde asayiş sorunu doğdu.
- Üretim durma noktasına geldi; vergi toplanamadı, hazine darda kaldı.
Önemli Celâli İsyancıları:
Karayazıcı
Deli Hasan
Tavil Halil
Kalenderoğlu Mehmet
Canboladoğlu