16. Yüzyıl Ticaret Yolları & Coğrafi Keşifler
İpek ve Baharat Yollarının denetiminden sömürgecilik faaliyetlerine, kapitülasyonlardan Avrupa'nın zenginleşmesine kadar dönemin tüm önemli gelişmelerini harita ve interaktif etkinliklerle keşfedin.
1. XVI. Yüzyılda Osmanlı Devleti ve Dış Politikası
Osmanlı'nın Doğu ve Batı devletleriyle ilişkileri, antlaşmalar ve stratejileri
Safeviler ile İlişkiler
Yavuz Sultan Selim döneminde yapılan Çaldıran Savaşı ile Safevilerin askerî gücü önemli ölçüde zayıflatılmış ve Doğu Anadolu güvenliği sağlanmıştır.
Memlûklüler ile İlişkiler
1517 Ridaniye Savaşı ile Yavuz Sultan Selim'in Memlûklülere son vermesiyle Mısır, Hicaz ve Suriye alınmış; bölgenin tek hâkim gücü Osmanlı olmuştur. Halifelik Osmanlıya geçmiştir.
Avusturya Üstünlüğü
1533 İstanbul Antlaşması'nda Osmanlı Sadrazamı ile Avusturya Arşidükü protokol olarak birbirine eşit sayılmıştır. Böylece Osmanlı Devleti siyasi ve hukuki gücünü Avrupa'ya kabul ettirmiştir.
Kutsal Roma Germen & Fransa
Kutsal Roma Germen İmparatoru Şarlken'e karşı Fransa Kralı I. François'nın Osmanlıdan yardım istemesi Batı dünyası için bir kırılma noktası olmuştur. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin sürdürdüğü Avrupa mezhep birliğini parçalama politikasının olumlu bir sonucudur.
Kapitülasyonlar
Ayrıcalık, üstünlük anlamına gelen imtiyâz kelimesi bir devletin yabancı devletlere verdiği iktisadî hak ve ayrıcalıkları ifade eder.
Genel Amaç: Müttefik edinmek ve Haçlı birliğini parçalamak.
⚠️ ŞEKERİM DİKKAT: Fransa'nın Belgrad Antlaşması'nda aracı olmasıyla 1740 yılında kapitülasyonlar sürekli (süresiz) hâle getirilmiştir!
2. Coğrafi Keşifler ve Küresel Etkileri
15. ve 16. Yüzyılda dünyayı değiştirip sömürgeciliği başlatan hareketler
Coğrafi Keşifler Nedir?
15. ve 16. yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkan dünyayı tanıma ve kaynaklardan daha fazla yararlanmayı amaçlayan keşif hareketlerinin genel adıdır.
Coğrafî Keşifler’in Sebepleri
- Pusulanın geliştirilmesi ve okyanuslara dayanıklı karavel tipi gemilerin yapılması.
- Avrupalıların Doğu’nun zenginliklerine doğrudan ulaşma isteği.
- İpek ve Baharat Yollarının Türklerin (Osmanlı) denetiminde olması.
- Coğrafya bilgisinin gelişmesi ve cesur gemicilerin (Vasco da Gama, Kolomb vb.) yetişmesi.
Coğrafî Keşifler’in Sonuçları
- İspanyollar ve Portekizliler koloniler kurarak sömürge alanları oluşturdu; yerli halk köleleştirildi.
- Klasik Akdeniz & İpek-Baharat yolları önemini yitirdi; Osmanlı ekonomisi zarar gördü.
- Ticaretle uğraşan Burjuvazi sınıfı aşırı zenginleşti.
- Mısır, patates, domates, tütün, kakao gibi yeni ticaret ürünleri ve maddeleri Avrupa'ya taşındı.
Atlas Okyanusu Kıyısındaki Sömürgeci Güçler
Kurdukları büyük ticaret şirketleri ve sömürgecilik faaliyetleri ile zamanla Asya, Afrika ve Amerika'yı kontrol eden 5 büyük Avrupa devleti:
Yeni Ticaret Metaları
Amerika kıtasından Eski Dünya'ya taşınan ve beslenme kültürünü değiştiren ürünler:
Mısır
Patates
Domates