DOĞU VE ORTA AVRUPA’DA HÂKİMİYET KURMA MÜCADELESİ
I. Süleyman (Kanuni), babasından güçlü bir ekonomi devralarak tahta çıktı ve Osmanlı Cihan Devleti'nin yönünü Batı seferlerine çevirdi.
1. Dönemin Başlangıcı ve İlk Hedefler
Güçlü Ekonomi & İç Düzen
Kanuni Sultan Süleyman, babası Yavuz Sultan Selim'den dopdolu bir hazine ve güçlü bir ordu devraldı. Tahta geçtikten sonra iç isyanları bastırarak otoriteyi sağladı ve yönünü Batı'ya döndü.
Belgrad Kalesi'nin Fethi (1521)
Fatih Sultan Mehmet Dönemi’nde alınamayan Belgrad Kalesi hedef alındı ve fethedildi. Böylece Orta Avrupa kapıları Osmanlı'ya açıldı.
Rodos’un Fethi (1522)
Akdeniz hâkimiyeti ve ticari güvenlik için Sen Jan Şövalyeleri'nin elinde bulunan Rodos Adası kuşatılarak fethedildi.
Belgrad'ın Stratejik Önemi Nedir?
Belgrad, Orta Avrupa’ya açılan kapı durumundadır ve Osmanlı ordusunun sonraki Avrupa seferleri için en kritik askerî üs konumunu üstlenmiştir.
2. Mohaç Meydan Muharebesi (1526)
Mohaç Savaşı'nın Nedenleri
Savaşa zemin hazırlayan iç ve dış etkenler
- Kışkırtma: Macar Kralı II. Lajos’un Balkan uluslarını Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtması.
- Belgrad İstekleri: Macaristan'ın fethettiğimiz Belgrad’ı geri almak istemesi.
- Fransa Kralının Yardım Talebi: Fransa Kralı Fransuva'nın Şarlken'e esir düşüp Kanuni'den yardım istemesi.
- İç Huzursuzluk: Macar halkının Kral II. Lajos’un (Layoş) baskıcı yönetiminden memnun olmaması.
Mohaç Savaşı'nın Sonuçları
2 saat gibi kısa bir sürede kazanılan zaferin etkileri
- Krallığın Sonu: Macaristan Krallığı'na tamamen son verildi.
- Budin Fethedildi: Başkent Budin dâhil bütün Macaristan toprakları Osmanlı kontrolüne girdi.
- Yeni Rakip: XVI ve XVII. yüzyıllarda sürecek olan Osmanlı - Avusturya mücadeleleri başladı.
- Ferdinand Saldırısı: Avusturya Arşidükü Ferdinand, Macar topraklarında hak iddia ederek harekete geçti.
Dönemin Önemli Aktörleri (Karta Tıklayıp Çevir)
Halkının sevmediği, Mohaç'ta hayatını kaybeden kral...
Mohaç'taki Akıbeti
Mohaç Meydan Muharebesi'nde mağlup olmuş ve kaçarken bataklıkta boğularak ölmüştür. Macar Krallığı yıkılmıştır.
Şarlken'e esir düşüp Osmanlı'ya sığınan kral...
Kanuni'den Yardım Mektubu
Annesi aracılığıyla Kanuni'den yardım istemiş, Kanuni ise "Hükümdarların sığınağı" edasıyla Mohaç Seferi'ni düzenlemiştir.
Macaristan tahtında hak iddia eden Habsburglu...
1533 Protokol Yenilgisi
1533 İstanbul Antlaşması ile Osmanlı Sadrazamına (Vezir-i Âzam) eşit sayılmış, protokolde Osmanlı üstünlüğünü kabul etmiştir.
3. Diplomasi ve Zirve Noktası: İstanbul Antlaşması (1533)
1533 İstanbul Antlaşması (İbrahim Paşa Antlaşması)
Ferdinand’ın Budin’e saldırması üzerine Kanuni 1532'de Alman Seferi’ne çıktı. Karşısına ordu çıkarılamayınca Avusturya barış istemek zorunda kaldı.
"Avusturya Kralı protokol ve itibar bakımından Osmanlı Vezir-i Âzamına (Sadrazamına) eşit sayılacaktır."
*Bu durum Osmanlı Padişahının Avusturya Kralından üstün olduğunu, Osmanlı'nın Avrupa'da mutlak siyasi üstünlük kazandığını kanıtlar.
Siyasi Üstünlüğün Zaman Çizelgesi
Zigetvar Kalesi Kuşatması ve Kanuni'nin Vefatı
Kanuni Sultan Süleyman, 1566 yılında 13. ve son seferi olan Zigetvar Kalesi Kuşatması'na çıktı. Kale fethedilmeden hemen önce Kanuni vefat etti, fakat zafer askerden gizlenerek kale fethedildi.
4. Kronolojik Olay Akışı
Belgrad’ın Fethi
Fatih’in alamadığı stratejik kale alındı. Orta Avrupa kapıları açıldı.
Rodos’un Fethi
Akdeniz'deki şövalye tehdidi sonlandırıldı, deniz ticareti güvenliği sağlandı.
Mohaç Meydan Muharebesi
Dünyanın en kısa süren meydan savaşlarından biriyle Macaristan Krallığı yıkıldı, Budin alındı.
İstanbul Antlaşması
Avusturya Kralı = Osmanlı Sadrazamı. Osmanlı diplomasi tarihinin en parlak zaferlerinden biri.
Zigetvar Seferi & Kanuni'nin Vefatı
Kanuni'nin son seferi. Kale fethedildi, muhteşem süleyman dönemi sona erdi.
Zitvatoruk Antlaşması
1533'ten beri süren Osmanlı protokol üstünlüğü sona erdi. Avusturya Kralı = Osmanlı Padişahı sayıldı.
Öğrendiklerini Test Et ve Eğlen!
Ders notlarını ne kadar iyi öğrendin? Aşağıdaki interaktif etkinliklerle kendini dene!
Sol taraftaki olaya uygun olan tarihi veya sonucu sağ taraftan tıkla ve eşleştir!