Tarih İnteraktif Notlar

Osmanlı Tarihi Ünitesi

Anadolu’da Türk Siyasi Birliğini Sağlama Çabaları ve Ankara Savaşı

Osmanlı Devleti’nin Anadolu’daki hâkimiyet mücadelesi, izlediği stratejiler, Fetret Devri ve siyasi birliğin yeniden tesis edilme sürecini interaktif kartlarla inceleyin.

Odak: Merkezi Otorite
İlk Beylik: Karesioğulları
2. Kurucu: I. Mehmet
1

Anadolulu Beylikler & Siyasi Birlik Çabaları

Anadolu'da Birliği Sağlamak Neden Zordu?

  • Selçuklulardan sonra kurulan Türk beylikleri uzun süre birbiriyle iktidar mücadelesine girmiştir.
  • Bu beylikler, her saltanat değişiminde Osmanlıların aleyhine birlikte hareket etmişlerdir.
  • Doğudaki beylikleri himaye eden Timur, Akkoyunlu ve Memlûk devletlerine karşı ihtiyatlı davranılmıştır.
  • Bu nedenlerle Anadolu Türk siyasi birliğini sağlamak, Rumeli fetihlerine göre daha zor olmuştur.

Beylikleri Osmanlı'ya Bağlama Yöntem ve Stratejileri

Osmanlı Devleti barışçıl ve askeri yolları bir arada kullanmıştır:

Dostane İlişkiler

Diplomatik yakınlaşma & barış

Akrabalık İlişkileri

Evlilikler (örn: Germiyan çeyizi)

Para İle Satın Alma

Toprak satışı (örn: Hamitoğulları)

Savaşmak

Zorlayıcı askeri seferler

🍬
ŞEKERİM DİKKAT #1

Osmanlıların bütün bu çabalarının odağında devletin merkeziyetçi yapısını güçlendirmek vardır.

🚩
ŞEKERİM DİKKAT #2

Osmanlılara katılan ilk beylik Karesioğulları olmuştur. (Donanması Osmanlı'ya geçmiştir)

2

I. Bayezid - Timur Mücadelesi ve Ankara Savaşı (1402)

Türk Siyasi Tarihinde İki Temel Güç Mücadelesi

Türk tarihinde iki tür hâkimiyet mücadelesi görülür. Her iki mücadelenin de temel nedeni eski Türklerden beri süregelen “Türk Cihan Hâkimiyeti Anlayışı”dır:

1. Mücadele Türü

Türk boylarının kendi aralarında yaptığı hâkimiyet mücadelesi

2. Mücadele Türü

Kendi dışındaki yabancı unsurlarla yaptığı gaza/cihat mücadeleleri

Ankara Savaşı'nın Nedenleri

  • 1 İki Türk devletinin (Osmanlı -Timur) sınır komşusu olması ve Türk cihan hâkimiyeti anlayışından dolayı birbirlerini rakip olarak görmesi.
  • 2 Timur’un büyük Çin seferi öncesinde batı sınırını güvence altına almak istemesi.
  • 3 Sığınan hükümdarlar meselesi ve her iki hükümdarın birbirlerinden istediklerini karşılıklı reddetmeleri (sert mektuplaşmalar).

Ankara Savaşı'nın Ağır Sonuçları

  • 1402'deki savaşta Osmanlı yenildi. Yıldırım Bayezid Timur’a esir düştü.
  • Anadolu'da kurulan Türk siyasi birliği bozuldu ve beylikler yeniden bağımsızlık kazandı.
  • Osmanlı Devleti 11 yıl süren ve taht kavgalarının yaşandığı Fetret Devri’ne (1402-1413) girdi.
Savaş Sonrası Anadolu Haritası Değişimi
Yeniden Kurulan Beylikler (8 Adet)
Saruhanoğulları Karamanoğulları Aydınoğulları Candaroğulları Menteşeoğulları Hamitoğulları Tekeoğulları Germiyanoğulları
Osmanlı'nın Elde Tuttuğu Şehirler (9 Şehir)
Sivas Tokat Amasya Çorum Ankara Eskişehir Kocaeli Bursa Balıkesir
👑
ŞEKERİM DİKKAT #3

Mehmet Çelebi, Fetret Devri’ne son verdiği ve merkezi otoriteyi tekrar sağladığı için Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu olarak kabul edilmiştir.

💡
ŞEKERİM DİKKAT #4

Fetret: İki olay, dönem veya varlık arasında geçen kesinti, ara verme, duraklama veya boşluk demektir.

3

Siyasi Birliğin Yeniden Sağlanması ve İsyanlar

I. Mehmet & II. Murat Dönemleri
  • Mehmet Çelebi: "Düzmece" lakaplı Mustafa Çelebi'nin isyanını bastırmaya çalıştı.
  • II. Murat (1421): Bizans'a sığınan amcası Mustafa Çelebi'nin isyanını kesin olarak bastırdı.
  • Candaroğulları ve Karamanoğulları hâkimiyet altına alındı. Aydınoğulları ve Menteşeoğulları Osmanlı'ya katıldı.
  • Germiyanoğlu Yakup Bey’in ölümü üzerine vasiyeti gereği beyliğin toprakları Osmanlı’ya katılmıştır.
Şeyh Bedrettin İsyanı (1416)

Merkezî otoritenin zayıfladığı, siyasi, sosyal ve ekonomik sıkıntıların yaşandığı dönemde çıktı:

  • Şeyh Bedrettin: 1416’da Dobruca’da isyan etti. Medrese anlayışına karşı ayrılıkçı ve tasavvuf eksenlidir.
  • Börklüce Mustafa: İzmir'de isyan başlattı.
  • Torlak Kemal: Manisa'da isyan başlattı.